السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

165

تفسير الميزان ( فارسي )

مىفرمايد : اگر نتوانستيد عدالت برقرار كنيد به يك زن اكتفاء كنيد ، پس نتيجه حاصل از انضمام اين دو آيه اين مىشود كه تعدد زوجات در اسلام ممنوع و ملغى است ) . و اين اشتباه بزرگى است ، براى اينكه جمله : * ( « فَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ . . . » ) * مىفرمايد : چنان نباشد كه يكى از زنها بطور كلى مورد اعراض شما واقع گشته ، مثل زنى بشود كه اصلا شوهر ندارد و اين خود دليل بر اين است كه جمله : « هرگز نمىتوانيد . . . » مىخواهد عدالت واقعى و حقيقى را نفى كند و بفرمايد شما نمىتوانيد بين چند همسر عدالت واقعى را بر قرار نموده ، ( حتى علاقه قلبى خود را بين آنان بطور مساوى تقسيم كنيد ) پس آن مقدار عدالتى كه تشريع شده ، عدالت تقريبى است ، آن هم در مرحله رفتار نه در مرحله علاقه قلبى و عدالت تقريبى در مرحله رفتار امرى است ممكن ( هم چنان كه مىبينيم بسيارى از افراد با تقوا و متدين اين عدالت را رعايت مىكنند و رفتارى يكسان با همسران خود دارند ، هر چند كه در دل يكى را از ديگران بيشتر دوست بدارند ) . سنت رسول خدا ( ص ) و عملكرد مسلمانان به آن سنت در مرآ و مسمع رسول خدا ( ص ) بود و آن جناب از رفتار مسلمانان با زنان متعدد خود اطلاع داشت و ايرادى به آنان نمىگرفت و همان سنت تا عصر حاضر در بين مسلمين برقرار و متصل مانده و همه اينها دليل بر بطلان آن توهم است . علاوه بر اينكه توهم مذكور باعث مىشود بگوئيم : اول آيه تعدد زوجات كه مىفرمايد : « فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَثُلاثَ وَرُباعَ » « 1 » ، صرف فرضى است عقلى كه در عالم خارج حتى يك مصداق هم ندارد و اين نظريه باطلى است كه كلام خداى سبحان اجل از مثل آن است . خداى تعالى بعد از دستورات و نصايحى كه در امر معاشرت با زنان داشت با جمله : * ( « وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّه كانَ غَفُوراً رَحِيماً » ) * ، مردان را تشويق و ترغيب كرده به اينكه هر گاه امارات و نشانه هاى ناسازگارى را ديدند ، بلا درنگ در صدد اصلاح برآيند و بيان فرموده كه اين اصلاح كردن خود يكى از مصاديق تقوا است و تقوا هم به دنبال خود مغفرت و رحمت را مىآورد و اين جمله بعد از جمله : * ( « وَالصُّلْحُ خَيْرٌ » ) * و بعد از جمله : * ( « وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا . . . » ) * در حقيقت تاكيدى است بعد از تاكيدى ديگر .

--> ( 1 ) از زنانى كه مورد پسند شما است بگيريد ، دو تا دو تا ، و سه تا سه تا و چهار تا چهار تا . « سوره نساء ، آيه 3 » .